SARAWAK MALAY LANGUAGE (SML) OR BAHASA MELAYU SARAWAK (BMS)

SARAWAK MALAY LANGUAGE (SML) :  

HISTORY

Sarawak is known as Bumi Kenyalang ("Land of the Hornbills"). Sarawak is situated on the South-west of the island of Borneo, bordering Sabah to the northeast, Indonesia to the south, and surrounding Brunei.  It is separated from the Malay Peninsula by the South China Sea.

During the 15th century, Sarawak was under the influenced of the Bruneian Empire and was self-governed under Sultan Tengah.

However on the 24th of September 1841 Pangeran Muda Hashim bestowed the title Governor to James Brooke. James Brooke was appointed Rajah by the Sultan of Brunei on 18 August 1842.  The Brooke dynasty ruled Sarawak for a hundred years and became famous as the "White Rajahs". Under British protection, Sarawak was an independent kingdom from 1841 until 1888.

On 22 July 1961 Sarawak was officially granted its independence.  Sarawak joined with Malaya, North Borneo and Singapore, in the federation of Malaysia, which was formed on 16 September 1963.

THE PEOPLE OF SARAWAK

Sarawak has more than 40 sub-ethnic groups, each with its own distinct language, culture and lifestyle. Generally, Sarawak has seven major ethnic groups namely Iban, Chinese, Malay, Bidayuh, Melanau, Orang Ulu, and "others". Several more minor ethnics which do not belong to any of these seven major ethnic groups are Kedayan, Javanese, Bugis, Murut, and Indian.

THE MALAYS OF SARAWAK

Despite being Malays, Sarawak Malay has a distinct culture and language to that of other Malays in Peninsular Malaysia. They speak local variant of Bahasa Melayu Sarawak (or Sarawak Malay Language).

Source : Wikipedia


SARAWAK MALAY LANGUAGE 

As part of the Malay language society, the Malays of Sarawak have their own accent which is different from other Malay accents or the standard national accent.

Sarawak Malay Language (SML) or Bahasa Melayu Sarawak (BMS) here is commonly used by natives in Sarawak. It is quite similar to the Ibanic Languages but is very different from Bahasa Malaysia. 

The 'r' are similar to the pronounce of 'r' in the French Language (gurgling type sound).

In fact, most West Malaysian Malays do not understand Sarawak Malay Language or other Sarawakian conversation. 

THE WORD "BAH'

Sabahan dialect is also very different from Sarawak Malay Language. However both Sabahan and Sarawakian used one similar word 'bah'. 'Bah' is used to stress a sentence.

Examples usage of 'bah' :

1.  Don't be like that    -  'Iboh kedak ya bah'

2.  Do not do that to him - 'Iboh molah nya kedak ya bah'

3. Lets go home - 'Bah! Balit gik kit tok'


WORS INFLUENCED BY ENGLISH LANGUAGE

Most of the words used in Sarawak Malay Language (SML) / Bahasa Melayu Sarawak (BMS)nowadays are influenced by many languages such as English and Bahasa Malaysia (BM).

Examples of words that came from English that have been modified according to the local accent :


SARAWAK MALAY LANGUAGE                  ENGLISH                      

Bab                                                                        Bulb

Basikal                                                                   Bicycle

Beg                                                                         Bag

Belaus / Blaus                                                        Blouse

Bendes                                                                   Bandage

Beranda                                                                  Verandah

Berek                                                                      Barrack

Biskut                                                                     Biscuit

Brenis / Berenis                                                      Varnish

Bleda                                                                      Tyre Bladder

Buk / Bup                                                               Book

But / Kasut But                                                      Boot    

Doktor                                                                    Doctor    

Dero / Nero                                                            Draw

Dresa                                                                      (may refer to medical term for 'dressing')            

Ekon                                                                        Air Conditioner        

Elawen                                                                    Allowance  

Ekspres                                                                   Express

Embilop                                                                  Envelope

Epol / Epel                                                              Apple                  

Gad                                                                         Guard

Gam                                                                        Gum / Glue

Gohet                                                                       Go Ahead

Gostan                                                                     Reverse  (*Go Stunt)

Godang                                                                    Godown

Hedmasta                                                                Headmaster

Henpon                                                                    Handphone

Imigresen                                                                 Immigration Officer / Department

Jek                                                                           Injection                                                            

Jeles                                                                         Jealous          

Jeti                                                                           Jetty        

Katbot                                                                      Cardboard

Kapet                                                                        Carpet

Kastam                                                                     Customs Officer / Department

Kelak / Klak                                                             Clerk

Kek                                                                           Cake

Kem                                                                          Kem

Kemera                                                                     Camera

Keset                                                                         Cassette

Kolget / Koget                                                          Tooth Paste (Colgate)  

Kontena                                                                    Container

Kroke / koke                                                             Karaoke

Kuates                                                                       Quarters

Leptop                                                                       Laptop

Lori                                                                           Lori

Loyar                                                                        Lawyer

Maket                                                                        Market

Motoka                                                                     motorcar / car

Motosikal                                                                 motorcycle

Nes / Misi                                                                 Nurse

Paip                                                                          Pipe

Pamcet / Pancet                                                        Punctured

Paspot                                                                       Passpot (some use it for MyKad)

Perempan                                                                  Frying Pan

Pel                                                                             Pills

Pel                                                                             Fail

Pelak / Plak                                                               Plug

Pelayar / Playar                                                         Plier

Pelanen / Baju Pelanen                                             Flannel Shirt

Peres                                                                         Press

Polis                                                                          Police

Polis                                                                          Polish

Pot                                                                            Port

Raba                                                                          Rubber Eraser

Redio / Radiu / Derio                                               Radio

Rek / Rak                                                                  Rack

Rekod                                                                        Record / Gramophone record

Sebot                                                                         Cupboard

Seket                                                                         Skirt

Sekul                                                                         Sekolah

Selepar / Slepar                                                         Slipper

Sempu                                                                       Shampoo

Sepetar                                                                      Hospital

Spek                                                                          Spectacles

Spek Itam                                                                  *Sunglasses

Sketeri                                                                       Secretary

Skru                                                                           Screw

Siling                                                                         Ceiling

Stokin / Setokin                                                         Stockings

Suis                                                                            Switch Plug

Tice                                                                            Teacher

Teket                                                                          Ticket

Taya                                                                           Tire

Tempe / Tempa                                                          Temper

Trohet                                                                         Straw Hat

Wap                                                                            Wharf

Waya                                                                          Wire

1. Examples of words that came from Bahasa Malaysia (BM) that have been modified according to the local accent. Many of the words are being simplified from the original pronunciation and some are totally different :

MALAY                                            SARAWAK MALAY                            ENGLISH

Air                                                      Aik                                                         Water

Baldi                                                   Beledi                                                     Bucket

Bodoh                                                 Bodo                                                       Stupid

Jalanraya                                             Jeraya                                                      Road

Kepala                                                 Palak                                                        Head

Lagi                                                     Lagik / Agik                                            Some More

Mandi                                                  Mandik                                                    Bathing                

Pandai                                                  Pandei                                                      Clever

Pakai                                                    Pakei                                         

Perangai                                               Perangei                                                    Character

Perahu                                                  Perauk                                                        Boat 

Radai                                                    Radei

Seterika                                                Tereka                                                        Iron

Sungai                                                   Sungei                                                      River

Terumpah Kayu                                    Terompak                                                 Wooden Sandals                    

BAHASA LAUT

Other accent of Sarawak Malay language is known as 'Bahasa Laut', spoken by the Sarawak Malays who mostly settled along the bank of the rivers/sea. Most of the words spoken ended with the vowel "O".

Examples of Bahasa Laut :

'BAHASA LAUT'                    SARAWAK MALAY                 MALAY                   ENGLISH    

Nak Po                                      Nak Pa / Nak Apa                      Apa                           What

Pio                                             Kedak Ya                                   Macam itu                 Like That

Nak Yo                                      Nak Tok                                      Yang Ini                    This

                        

Relevant Entries :  

Cat City Hornbill Land Facebook

BISKUT CENDAWAN

 *Gambar hiasan sahaja - 

Jika tiada stok biji gajus, Biskut Cendawan boleh dibentuk seperti di dalam gambar ini

Resepi Biskut Cendawan ini adalah resepi turun temurun keluarga mak saya.

Yang penting adalah penyediaan tepung gandumnya, di mana tepung hendaklah diaru hingga kuning dan dibiarkan sejuk terlebih dahulu sebelum menggunakannya.

Dulang pembakar hendaklah terlebih dahulu di 'laser'kan dengan mentega/margerine. Kemudian tabur tepung gandum (yang tidak diaru) di atasnya agar biskut tidak melekat apabila dibakar.

Oven hendaklah dipanaskan 7 minit dengan suhu 180c.


BAHAN-BAHAN BISKUT CENDAWAN

3 BIJI PUTIH TELUR AYAM
1/2 TIN TEPUNG JAGUNG
1 TIN KELAPA 'KING'
1 GELAS SPRAY
2 GELAS TEPUNG GANDUM
1 GELAS GULA HALUS
150 GRAM BIJI GAJUS (UNTUK TANGKAI BISKUT CENDAWAN)

CARA MNEYEDIAKAN BISKUT CENDAWAN

1.  Menggunakan 'whisk', kuar spray dan putih telur sampai kembang.

2.  Baru masukkan gula halus dan kuar sampai sebati.

3.  Masukkan tepung jagung, tepung gandum dan Kelapa 'KING'

4.  Uli sampai menjadi doh.

5.  Bentukkan seperi cendawan bulat dan sumbat biji gajus di tengahnya sebagai tangkai.

6.  Bakar sampai masak.

SAMPRET

Gambar Hiasan - Contoh Sampret

Resepi Sampret ini adalah resepi turun temurun keluarga mak saya.

Yang penting adalah penyediaan tepung gandumnya, di mana tepung hendaklah diaru hingga kuning terlebih dahulu. Biakan tepung sejuk sebelum menggunakannya.

Dulang pembakar hendaklah terlebih dahulu di 'laser'kan dengan mentega/margerine/minyak. Kemudian taburkan tepung gandum (yang tidak diaru) di atasnya agar Sampret tidak melekat apabila dibakar.

Oven hendaklah dipanaskan 7 minit dengan suhu 180c sebelum digunakan.


BAHAN-BAHAN UNTUK MEMBUAT SAMPRET

2 biji telur ayam
1 tin tepung jagung
12 oz mentega
21/2 gelas gula halus
Tepung gandum secukupnya untuk mengeraskan biskut.

CARA-CARA MENYEDIAKAN SAMPRET :

1.  Pukul telur dan gula hingga kembang.

2.  Masukkan mentega dan kuar samapi putih dan elok pekatnya.

3.  Masukkan tepung jagung. Uli sampai menjadi doh.

4. Jika adunan masih lembik atau melekat di jari, masukkan tepung gandum sedikit dan uli sampai adunan tidak lagi melekat di tangan.

5. Cubitkan sedikit adunan dan masukkan ke dalam acuan Sampret dan tekan serta bentukkan di atas dulang pembakar yang telas disapu laser dengan mentega.

6. Tekankan buah ceri hijau atau ceri merah (yang telah dipotong menjadi kiub-kiub kecil) di tengahnya.

7.  Bakar sehingga masak.

BAHAN-BAHAN ASAS UNTUK SEMUA JENIS BISKUT LAMA

Di bawah ini adalah bahan-bahan asas untuk mak saya membuat apa jua jenis biskut KECUALI biskut-biskut seperti sampret, biskut cincin, biskut kulat, biskut makmur, biskut-biskut moden dan sebagainya.

Resepi ini adalah resepi turun temurun keluarga mak saya. Yang penting adalah penyediaan tepung gandumnya, di mana tepung hendaklah diaru/sangai hingga kuning dan dibiarkan sejuk terlebih dahulu sebelum menggunakannya. Jika hari panas, tepung hanya perlu dijemur sahaja.

Dulang pembakar hendaklah terlebih dahulu di 'laser'kan dengan mentega/margerine. Kemudia tabur tepung gandum di atasnya agar biskut tidak melekat apabila dibakar.

Oven hendaklah dipanaskan 7 minit dengan suhu 180c.

Biskut dibakar pada suhu 170c selama 10-15 minit.

BAHAN-BAHAN ASAS BISKUT LAMA

1 1/2 gelas gula halus
12 oz mentega/butter
3 biji kuning telor sahaja
1/2 tin tepung custard
Tepung gandum secukupnya (untuk mengeraskan adunan sahaja)

CARA MENYEDIAKANNYA :

1.  Pukul telur dan gula sampai kembang (boleh gunakan 'whisk' sahaja)

2.  Baharu masukkan mentega. Kuar dengan 'whisk' sampai putih.

3.  Masukkan tepung custard. Uli samapi menjadi doh yang tidak melekat di tangan.

4.  Jika masih lembik atau masih melekat di tangan, masukkan tepung gandum sedikit-sedikit sehingga elok atau adunan tidak melekat di jari lagi.

5. Warnakan ikut suka :

Contonhya :

Gambar contoh bagaimana membentuk Biskut Jambu

1.  Warna hijau atau merah untuk Biskut Jambu.
~  Bentukkan seperti buah jambu
~  Jika suka sapukan putih telur (yang telah dipukul terlebih dahulu) ke atasnya agar berkilat seperti buah jambu.
~  cucuk bunga cengkih sebagai tangkainya.

Gambar Contoh cara membentuk Biskut Berinti Kurma seperti bunga tulip

2.  Warna asal (plain) untuk Biskut Roti Berinti Kurma
~  Masukkan kurma (yang telah dipotong nipis dan panjang-panjang)
~  Bentukkan panjang-panjang seperti roti
~  Tekan sedikit pisau atau sudu di atasnya agar nampak seperti roti.
~  Sapukan atasnya dengan putih telur yang telah dipukul sebelum membakarnya


3.  Warna asal (plain) untuk Biskut Arnab
~  Bentukkan seperti arnab.
~  Bentukkan bulunya dengan hujung gunting kecil
~ Gunakan buah ceri merah (yang telah dipotong kiub kecil-kecil) sebagai mata

Gambar contoh bagaimana membentuk Tart Nenas yang menarik

4.  Untuk Tart Nenas
~  Isikan jem nenas dan bentuk ikut suka

KEK LAPIS SELENDANG SUTERA

KEK LAPIS SELENDANG SUTERA

PERSEDIAAN :

1. Panaskan oven pada suhu 170c


2.  Alaskan acuan 9" X 9" dengan kertas minyak dan laserkan dengan butter di sekeliling bahagian dalam acuan termasuk di atas kertas minyak.
-  Kemudian taburkan sedikit tepung gandum ke dalam acuan. Tujuannya agar kek tidak melekat dan mudah dikeluarkan dari acuan nanti.


3.  4 pewarna (ikut suka)

4.  1 botol / 1 gelas jem nenas untuk melapis kek.

5.  4 biji mangkok/bekas untuk membahagi adunan dan mewarnakannya berasingan.


BAHAN-BAHAN KEK :

15 biji telor (2 biji dibuang putihnya)
500 gram mentega
1 tin (395 gram) susu manis
2 sudu besar buttermilk
80 gm tepung aiskrim vanilla
280 gm gula castor
400 gm tepung high ratio/ superfine
1 sudu teh baking powder (ayak dengan tepung)
1 sudu teh ovalet (sejuk)
1/4 sudu teh cream of tar-tar

CARA MENYEDIAKANNYA :

1.  Asingkan putih telor dari kuningnya satu persatu

2.  Pukul kuning telur dengan gula dan cream of tar-tar sampai kembang

3.  Sambil terus dipukul, masukkan kuning telor sebiji demi sebiji sehingga habis semuanya. Ketepikan.

4.  Dalam bekas lain, pukul mentega dengan susu sampai gebu dan berkilat.

5.  Masukkan  tepung aiskrim ke dalam adunan putih telur.

6.  Kemudian masukkan separuh daripada tepung dan kuar sampai sebati. Masukkan baki tepung yang separuh dan kaup sampai sebati. Baru masukkan ovalet dan kuar lagi.

7.  Baharu masukkan adunan telor dan buttermilk, kaupkan sehingga sebati.

8. Masukkan 6 senduk adunan ke dalam setiap mangkok. Warnakan 1 mangkok 1 warna.

9.  Baki adunan biarkan dalam warna asal dan hendaklah disimpan untuk lapisan atas dan bawah kek.
Ketepikan dan tutup dengan plastik untuk mengelakkan daripada berbuih.

CARA MEMBAKARNYA :

1.  Setiap lapisan hendaklah 2 sendok sahaja.

2.  Tuang 2 sendok adunan ke dalam acuan dan bakar sampai masak.

3.  Angkat acuan dari oven. Sapukan  jem di atasnya (nipis sahaja sapuannya). Lapisan yang pertama ini dibakar menggunakan api atas dan api bawah pada suhu 160c sehingga kek masak.

4.  Ulangi seperti proses di langkah No.3. Dari lapisan kedua ini, hanya api atas sahaja digunakan sehingga menjadi 6 lapisan atau satu warna ada 3 lapisan. Ketepikan sehingga kek sejuk.

5. Kek yang telah disejukkan  dipotong sama besar. Lebih baik menggunakan pembaris agar setiap potongan berukuran sama 3/4 inci.

6.  Baki adunan kek tadi hendaklah dibahagi 2. 1 bahagian untuk lapisan bawah dan 1 bahagian lagi untuk lapisan atas.

 7.  Separuh daripada adunan plain tersebut dibakar sehingga menjadi 3 - 5 lapisan bawah kek nanti. Apabila setiap lapisan bawahnya telah masak, sapukan jem di atasnya. Kemudian kek bercorak tadi di susun di atasnya - jika suka 1 corak disusun secara menegak dan 1 corak lagi disusun secara melintang.
** Gunakan jem sebagai pelekat

8. Apabila telah selesai menyusun kek bercorak. Tuang ke atasnya baki kek plain tadi. Bakar berselang seli shingga menjadi 3 - 5 lapisan seperti lapisan bawah kek.

** Gunakan api atas dan api bawah  untuk lapisan terakhir.

KEK PANDAN WANGI

PERSEDIAAN UNTUK MEMBUAT KEK PANDAN WANGI

1.  Sementara menyediakan adunan, panaskan oven pada suhu 170c

2.  Alaskan acuan 8" X 8" dengan kertas minyak dan laserkan dengan butter di sekeliling bahagian dalam acuan termasuk di atas kertas minyak.
-  Kemudian taburkan sedikit tepung gandum ke dalam acuan. Tujuannya agar kek tidak melekat dan mudah dikeluarkan dari acuan nanti.

3.  Untuk menyediakan paste pandan, 'blender'kan 3-5 helai daun pandan bersama 1 cawan air sampai daun pandan hancur.
-  Tapiskan ke dalam satu bekas. Ketepikan
-  Jika tiada daun pandan, gunakan paste pandan

BAHAN-BAHAN UNTUK MEMBUAT KEK PANDAN WANGI

4 biji telur ayam
2 cawan gula pasir
21/3 cawan tepung gandum
1 sudu besar baking powder
1 cawan minyak jagung

CARA MEMBUATNYA :

1.  Minyak jagung, telur, gula dan air pandan dikisar bersama sehingga halus

2.  Masukkan tepung gandum sedikit demi sedikit sambil di kacau sebati

3. Tuangkan adunan ke dalam loyang.

4. Bakar pada suhu 170c sehingga masak@45 minit

BERGEDIL AYAM / DAGING

Gambar hanya hiasan

BERGEDIL AYAM / DAGING

BAHAN-BAHANNYA :

2 kilogram kentang (direbus sampai empuk dan dilecekkan)
300 gram isi ayam atau daging cincang (direbus/digoreng)
1/2 cawan tepung beras
12 biji bawang merah - dipotong halus-halus
3 biji bawang putih - dipotong halus-halus
Serbuk lada hitam
Perasa
Garam
Daun sup - dipotong halus
Minyak masak secukupnya untuk menggoreng.
2 biji telur saiz besar - dipukul sekejap

CARA-CARA MEMBUATNYA :

1.  Satukan kentang lecek bersama daging/ayam, tepung beras, lada hitam, bawang merah, bawang putih, daun sup, garam dan serbuk perasa.

2.  Uli hingga sebati.

3.  Bulatkan adunan dan leperkan.

4.  Celup ke dalam telur yang telah dipukul.

5. Goreng hingga kuning.

6. Angkat dan toskan minyaknya sebelum dihidangkan.

7. Sedap dimasukkan ke dalam soto / bakso  atau dimakan begitu sahaja dengan sos cili.